Łożyska miniaturowe 608, 688, MR i R: oznaczenia i dobór

Czym są łożyska miniaturowe

Łożyska miniaturowe to małe łożyska kulkowe z otworem poniżej 10 mm. Wymiary graniczne łożysk promieniowych opisuje norma ISO 15, a katalogi, np. NTN, zbierają miniaturowe i małe łożyska w jednej grupie, obok 608 i 688. Zwykle to łożyska jednorzędowe, z rowkiem bieżni głębokim jak w większych łożyskach kulkowych.

Małe wymiary oznaczają małe kulki, więc nośność jest niewielka w porównaniu z łożyskami z serii 62 czy 63. W zamian dostajesz lekkie, cicho pracujące łożysko do rolek, kół, małych silników i mechanizmów. O dużych obciążeniach i zderzeniach warto zapomnieć: do takich zadań wybiera się większą serię. Różnice między seriami opisujemy w poradniku Serie łożysk 60, 62, 63 i 64.

Jak czytać oznaczenia 608, 688 i 698

Dla otworów mniejszych niż 10 mm kodem otworu jest zwykle sama średnica w milimetrach, o czym więcej piszemy w poradniku Jak czytać oznaczenia łożysk. Ostatnia cyfra mówi więc, ile milimetrów ma otwór, a poprzedzające ją cyfry wskazują serię.

• 608 to seria 60, otwór 8 mm: wymiary 8 × 22 × 7 mm.
• 688 to seria 68 (lżejsza), otwór 8 mm: 8 × 16 × 4 mm.
• 698 to seria 69, otwór 8 mm: 8 × 19 × 6 mm.

Seria 68 jest lżejsza i cieńsza od 60, a seria 69 leży pośrodku. Wniosek praktyczny: sam otwór 8 mm nie wystarcza do zamówienia. Trzeba znać średnicę zewnętrzną i szerokość, bo 688 nie wejdzie w gniazdo na 608, a 608 nie zmieści się tam, gdzie jest 688.

Tabela: wymiary najpopularniejszych łożysk miniaturowych

Wartości pochodzą z bazy lozysko/data (ISO 15, katalogi NTN i Timken). Szerokość z blaszkami lub uszczelnieniem bywa większa od szerokości wersji otwartej, dlatego podajemy obie.

Dla 688 NTN podaje szerokość 4 mm w wykonaniu otwartym i 5 mm z blaszkami ZZ, a dla 608 po 7 mm w obu wersjach. Szerokości małych łożysk bywają zresztą podawane różnie przez różnych producentów, więc przed kupnem mierz własne łożysko. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku Jak zmierzyć łożysko.

Dlaczego 608 to standard

Łożysko 608 jest jednym z najczęściej spotykanych w małych urządzeniach: występuje m.in. w kołach hulajnóg i deskorolek, w kółkach prowadzących, rolkach i drukarkach 3D. To dobry kompromis: ma otwór 8 mm, który pasuje do popularnych osi i śrub M8, a przy tym jest dość szerokie (7 mm), by dobrze trzymać oś.

W praktyce zastosowania są tak różne, że to samo oznaczenie 608 oznacza zupełnie inne wymagania. Do hulajnogi liczy się odporność na wodę i uderzenia, do drukarki 3D cicha i lekka praca, do rolki prowadzącej niski opór. Więcej o doborze w tych urządzeniach znajdziesz w poradniku Łożyska do kosiarek, hulajnóg, elektronarzędzi i AGD. Gotowe warianty 608 pokazują strony 608-2RS i 608-2Z, a całą rodzinę zobaczysz w grupie łożysk 608.

Blaszki ZZ i uszczelnienia 2RS w małych łożyskach

Małe łożyska kupuje się najczęściej w wersji zamkniętej. Blaszki ochronne (Z, ZZ) chronią przed większymi zanieczyszczeniami i dają mały opór. Uszczelnienia gumowe (2RS, w NTN LLU) lepiej chronią przed wodą i pyłem, ale mogą dawać nieco większy opór. Szczegóły są w poradniku Uszczelnienia 2RS, 2Z, 2RZ, 2RSL.

Do hulajnóg i kół używanych na dworze wybieraj uszczelnienie gumowe, a do suchych, szybkich mechanizmów wewnątrz obudowy blaszki. Pamiętaj o szerokości: wersja z blaszkami serii 68 bywa szersza od otwartej, więc sprawdź, czy zmieści się w gnieździe.

Co znaczą MR, F i R

MR: miniaturowe łożyska metryczne

Oznaczenia z prefiksem MR spotyka się u producentów łożysk miniaturowych. Układ liczb po MR bywa inny niż w serii 608 czy 688 (często podaje się w nim wymiary w innej kolejności), więc to inny system oznaczeń niż 608 czy 688. Wymiary i szerokość sprawdzaj w karcie konkretnego producenta, bo nie zawsze pokrywają się z serią 68 lub 69. Do zamiennika podaj wymiary d, D i B, a nie samo oznaczenie.

F: wersja kołnierzowa

Prefiks F (np. F608, F688) oznacza zwykle łożysko z kołnierzem, który opiera się o obudowę i ustala łożysko osiowo. Wymiary d, D i B mogą być takie same jak w zwykłej wersji, ale kołnierz ma własną średnicę i grubość, które trzeba sprawdzić. Uwaga: w bazie lozysko/data litera F w sufiksie oznacza klatkę stalową masywną, więc w zapisie po numerze to inna informacja. Szczegóły w poradniku Łożyska z kołnierzem i rowkiem N, NR.

R: system calowy

W łożyskach calowych oznaczenie z literą R i liczbą oznacza wymiar w calach. Liczba po R wyraża otwór w szesnastych częściach cala, więc R8 to 8/16, czyli 1/2 cala (12,7 mm). Takie łożysko nie jest zamienne z metrycznym o podobnym wymiarze: otwór 1/4 cala to 6,35 mm, a nie 6 mm, i różnica 0,35 mm wystarczy, by łożysko nie pasowało na oś. Calowe łożyska spotyka się w sprzęcie sportowym, modelarstwie i maszynach z USA.

Jak dobrać zamiennik łożyska miniaturowego

1. Zmierz otwór d, średnicę zewnętrzną D i szerokość B suwmiarką, najlepiej w kilku miejscach.
2. Ustal, czy łożysko ma blaszki lub uszczelnienie, i uwzględnij to w szerokości.
3. Rozróżnij system: metryczny (608, 688, MR) czy calowy (R).
4. Sprawdź warunki pracy: woda i kurz wymagają uszczelnienia gumowego, a przy wysokich obrotach częściej wybiera się blaszki, bo dają mniejszy opór.
5. Zamów po pełnym oznaczeniu, np. 608-2RS, a przy kołnierzu po F608.

Jeśli łożysko jest zużyte i nie da się odczytać napisu, wymiary wystarczą do jednoznacznego wyboru. O tym, które łożysko wejdzie w gniazdo, decydują wymiary d, D i B, a nie sama seria.

Montaż małych łożysk: bezpieczeństwo

Małe łożysko łatwo uszkodzić przy montażu. Nie wbijaj go młotkiem i nie dociskaj przez pierścień, który nie siedzi na ściskanym elemencie: siłę przykładaj do pierścienia, który wciskasz (wewnętrznego na osi, zewnętrznego w gnieździe). Użyj tulejki lub nasadki o średnicy dopasowanej do pierścienia i równomiernie dociskaj. Do pasowań wciskowych Schaeffler zaleca montaż osobie z odpowiednią wiedzą, w rękawicach i przy zatrzymanej maszynie.

Najczęstsze pytania

Czym różni się 608 od 688?

Wymiarami: 608 to 8 × 22 × 7 mm, a 688 to 8 × 16 × 4 mm (NTN: 5 mm z blaszkami). Mają ten sam otwór 8 mm, ale 688 jest mniejsze i lżejsze, więc nie zamienisz ich w tym samym gnieździe.

Czy 608 pasuje do każdej hulajnogi i deskorolki?

Do wielu, ale nie do wszystkich. Sprawdź wymiary starego łożyska: otwór, średnicę zewnętrzną i szerokość. Zdarzają się też koła z łożyskami o innym otworze lub systemie calowym.

Co oznacza F przed numerem łożyska?

Zwykle kołnierz (np. F608). Kołnierz oprze łożysko o obudowę, ale wymaga gniazda o odpowiedniej średnicy i głębokości. W bazie lozysko/data sama litera F w sufiksie oznacza jednak klatkę stalową.

Czy łożysko calowe R zastąpię metrycznym?

Zwykle nie. Różnice rzędu dziesiątych części milimetra w otworze lub średnicy zewnętrznej powodują luz lub brak pasowania. Szukaj łożyska o tym samym systemie miar.

Czy łożysko miniaturowe udźwignie duże obciążenie?

Nie. Małe kulki mają niską nośność, więc do większych obciążeń wybiera się serię 62 lub 63 albo łożysko większego rozmiaru. Nośność sprawdź w katalogu producenta.

Podsumowanie

• Łożyska miniaturowe mają otwór poniżej 10 mm, a wymiary graniczne opisuje ISO 15.
• Ostatnia cyfra oznaczenia to otwór w mm: 608, 688 i 698 mają po 8 mm, ale różne D i B (22 × 7, 16 × 4 i 19 × 6 mm).
• Do zamówienia potrzebujesz d, D i B oraz informacji o blaszkach lub uszczelnieniu, bo wersja zamknięta serii 68 bywa szersza.
• MR to oznaczenia producentów łożysk miniaturowych, F zwykle kołnierz, a R system calowy (R8 to 1/2 cala).
• Do hulajnogi na zewnątrz wybieraj uszczelnienie 2RS, a przy montażu nie wbijaj łożyska młotkiem.
• Mała nośność wyklucza duże obciążenia: do nich wybierz serię 62 lub 63.

Sprawdź łożyska 608 w sklepie

Nie wiesz, które łożysko miniaturowe pasuje? Napisz na qarybiznes@gmail.com lub zadzwoń: 533 886 972. Podaj trzy wymiary i zastosowanie. Pozostałe łożyska tej rodziny znajdziesz w serii 68 i serii 69.

Źródła

• NTN, katalog 2203E, łożyska kulkowe miniaturowe i małe, tabele d 4 do 9 mm (strony B-48 do B-51): wymiary d × D × B i szerokości wersji z blaszkami serii 68, 69, 60 i 62, sprawdzone wiersz po wierszu: ntnglobal.com, 2203E_b03.pdf
• ISO 15, „Rolling bearings, radial bearings, boundary dimensions, general plan”: iso.org
• Schaeffler, „Technical principles” (MH 1): bezpieczeństwo montażu (s. 25) i nagrzewanie łożysk uszczelnionych (s. 41): schaeffler.com, mh1_technical_principles