Jak czytać oznaczenia łożysk, żeby bez katalogu ustalić średnicę wału, typ łożyska i rodzaj uszczelnienia? Wystarczy rozdzielić zapis na dwie części: oznaczenie podstawowe (typ, seria, kod otworu) oraz przyrostki, czyli sufiksy opisujące uszczelnienie, luz, klatkę i klasę dokładności. Poniżej rozbieramy typowy zapis 6205-2RS1/C3, a potem każdą jego część osobno, z tabelami i przykładami z katalogów SKF, FAG, NSK i NTN.
Jak czytać oznaczenia łożysk: budowa zapisu
Oznaczenia łożysk standardowych opisują normy (m.in. DIN 623 i JIS B 1513), a producenci dodają do nich własne oznaczenia uzupełniające. Dlatego część podstawową czyta się u wszystkich tak samo, a sufiksy trzeba sprawdzać w katalogu konkretnej marki.
Kolejność elementów
Pełny zapis ma postać: prefiks (rzadko), typ i seria, kod otworu, sufiksy. Prefiks to na przykład litera W przed oznaczeniem SKF, która oznacza stal nierdzewną.
U SKF sufiksy występują w ustalonej kolejności grup: konstrukcja wewnętrzna, cechy zewnętrzne (uszczelnienia, rowek na pierścień osadczy), klatka, a po ukośniku m.in. materiał, dokładność, luz i smar. Stąd zapis 6205-2RS1/C3. Inni producenci piszą to samo bez ukośnika lub ze spacjami, np. 6205DDUC3 albo 6205-2RS C3.
Przykład krok po kroku
Weźmy 6205-2RS1/C3:
- 6 to typ: łożysko kulkowe zwykłe, jednorzędowe.
- 2 to seria średnicowa (szerokość 0 pomija się w zapisie). Razem „62” oznacza serię, w której przy tym samym otworze średnica zewnętrzna i szerokość są większe niż w serii 60.
- 05 to kod otworu: 5 × 5 = 25 mm. Wymiary całego łożyska to 25 × 52 × 15 mm.
- 2RS1 to obustronne gumowe uszczelnienie stykowe (zapis SKF).
- C3 to luz promieniowy większy od normalnego.
Typ i seria łożyska
Pierwsze cyfry (lub litery) wskazują rodzaj łożyska i serię wymiarową. W tabeli zebraliśmy najczęstsze początki oznaczeń.
| Typ łożyska | Charakterystyczny początek | Przykład |
|---|---|---|
| Kulkowe zwykłe, jednorzędowe | 618, 619, 160, 60, 62, 63, 64 | 6205, 6004, 61905 |
| Kulkowe skośne, jednorzędowe | 70, 72, 73 | 7205 |
| Kulkowe wahliwe | 12, 13, 22, 23 | 1205 |
| Walcowe | NU, NJ, NUP, N | NU205 |
| Stożkowe | 302, 303, 320, 322, 323 | 30205 |
| Baryłkowe | 222, 223, 230, 231, 232 | 22210 |
| Wzdłużne kulkowe | 511, 512, 513, 514 | 51205 |
Źródło serii: tabela oznaczeń w publikacji NSK Technical Insight TI/E/0111 oraz tabele wymiarów Łożyskowni (oparte na ISO 15, ISO 355 i ISO 104, sprawdzone w katalogu NTN).
SKF określa łożyska kulkowe zwykłe jako najczęściej stosowany typ łożysk, więc na nich opieramy dalsze przykłady. Seria decyduje o wymiarach przy tym samym kodzie otworu. Poniżej pięć łożysk o otworze 25 mm:
| Oznaczenie | Seria | d × D × B [mm] |
|---|---|---|
| 61805 | 618 | 25 × 37 × 7 |
| 61905 | 619 | 25 × 42 × 9 |
| 6005 | 60 | 25 × 47 × 12 |
| 6205 | 62 | 25 × 52 × 15 |
| 6305 | 63 | 25 × 62 × 17 |
Wszystkie pasują na wał 25 mm, ale nie są wymienne, bo różnią się średnicą zewnętrzną i szerokością. Pełną rodzinę serii 62 zobaczysz na stronie łożyska kulkowe serii 62. Uwaga na skrócony zapis: NSK i NTN piszą serie 618 i 619 jako 68 i 69, więc 6805 to to samo co 61805 (25 × 37 × 7 mm).
Trzy podstawowe wymiary to średnica otworu d (pierścień wewnętrzny), średnica zewnętrzna D (pierścień zewnętrzny) i szerokość B. Jak je zmierzyć suwmiarką, opisujemy w poradniku jak zmierzyć łożysko.
Kod otworu: jak odczytać średnicę wału
Dwie ostatnie cyfry oznaczenia podstawowego to kod otworu, czyli zapisana skrótem średnica wewnętrzna d. Reguła jest prosta, ale ma wyjątki na początku skali: kody 00, 01, 02 i 03 oznaczają kolejno 10, 12, 15 i 17 mm. Od kodu 04 w górę (do 96, czyli 480 mm) średnicę otrzymasz, mnożąc kod przez 5.
| Kod otworu | Średnica d | Przykład (d × D × B [mm]) |
|---|---|---|
| 00 | 10 mm | 6000 (10 × 26 × 8) |
| 01 | 12 mm | 6201 (12 × 32 × 10) |
| 02 | 15 mm | 6202 (15 × 35 × 11) |
| 03 | 17 mm | 6203 (17 × 40 × 12) |
| 04 | 20 mm (4 × 5) | 6204 (20 × 47 × 14) |
| 05 | 25 mm (5 × 5) | 6205 (25 × 52 × 15) |
| 06 | 30 mm (6 × 5) | 6206 (30 × 62 × 16) |
| 10 | 50 mm (10 × 5) | 6210 (50 × 90 × 20) |
| 20 | 100 mm (20 × 5) | 6220 (100 × 180 × 34) |
| /22 | 22 mm | 62/22 (22 × 50 × 14) |
| /28 | 28 mm | 62/28 (28 × 58 × 16) |
| /32 | 32 mm | 62/32 (32 × 65 × 17) |
Ukośnik w zapisie 62/22 nie jest sufiksem, tylko częścią kodu otworu. Pojawia się przy otworach 22, 28 i 32 mm, które nie są wielokrotnością 5 mm, oraz od 500 mm w górę (np. 230/500). Wszystkie rozmiary z otworem 22 mm znajdziesz na stronie łożyska 62/22.
Dla otworów mniejszych niż 10 mm kodem jest zwykle sama średnica: 608 to łożysko o otworze 8 mm (8 × 22 × 7 mm), a 623 o otworze 3 mm. Niektóre serie zapisują ją z ukośnikiem, np. 618/8 lub 619/4.
Uszczelnienia i osłony: 2RS, 2Z, 2RZ, 2RSL
Najczęściej spotykany sufiks opisuje zamknięcie łożyska. Cyfra 2 lub podwójna litera oznacza obie strony (2RS, 2Z, ZZ), a zapis jednostronny (RS, Z) to zamknięcie tylko z jednej strony. Brak liter oznacza łożysko otwarte. Do wyboru są dwie rodziny: osłony blaszane oraz uszczelnienia gumowe, stykowe lub bezstykowe.
Ten sam rodzaj zamknięcia ma u różnych producentów inny zapis:
| Rodzaj | Zapis ogólny | SKF | FAG (Schaeffler) | NSK | NTN |
|---|---|---|---|---|---|
| Osłona blaszana | 2Z, ZZ | 2Z | 2Z | ZZ | ZZ |
| Uszczelnienie stykowe | 2RS | 2RS1, 2RSH | 2HRS | DDU | LLU |
| Uszczelnienie bezstykowe | 2RZ | 2RZ | 2BRS | VV | LLB |
| Uszczelnienie niskotarciowe | 2RSL | 2RSL | — | — | LLH |
Znak „—” oznacza brak osobnego symbolu w przywołanych katalogach, a nie brak takiego uszczelnienia w ofercie producenta. NTN opisuje LLH jako uszczelnienie stykowe o obniżonym momencie tarcia.
U SKF uszczelnienia RSH i RSL zastąpiły starsze RS1 i RZ w seriach 60, 62 i 63 dla otworów 6–25 mm i średnicy zewnętrznej do 52 mm (wg publikacji SKF). Dlatego łożysko 6205 spotkasz zarówno z zapisem 2RSH (nowszym), jak i 2RS1 (starszym). Oba oznaczają uszczelnienie stykowe. FAG stosuje zapisy 2Z, 2HRS i 2BRS w swoich łożyskach generacji C.
Różnice w pracy są konkretne. Osłona blaszana daje mały opór, ale słabo chroni przed wodą. Uszczelnienie stykowe chroni przed pyłem i wodą skuteczniej niż osłona, lecz ma większy moment tarcia i ogranicza prędkość obrotową. Uszczelnienie bezstykowe leży pośrodku: opór jest niski, a ochrona przed pyłem lepsza niż w osłonie.
Szczegóły i zamienniki opisujemy w poradniku o uszczelnieniach 2RS, 2Z, 2RZ i 2RSL.
Luz promieniowy: CN, C3, C4
Luz promieniowy to odległość, o jaką jeden pierścień można przesunąć względem drugiego w kierunku promieniowym, zanim łożysko zostanie zamontowane. Oznacza się go literą C i cyfrą: C2 to luz mniejszy od normalnego, C3 większy od normalnego, C4 większy od C3, a C5 większy od C4. Luz normalny (CN) jest domyślny i zwykle w ogóle nie występuje w oznaczeniu.
Przykładowe zakresy dla otworów 24–30 mm, czyli m.in. dla 6205 (wg ISO 5753-1, tabela w katalogu Schaeffler):
| Grupa luzu | Znaczenie | Luz promieniowy [µm] |
|---|---|---|
| C2 | mniejszy od normalnego | 1–11 |
| CN | normalny (zwykle bez oznaczenia) | 5–20 |
| C3 | większy od normalnego | 13–28 |
| C4 | większy od C3 | 23–41 |
Dla innych średnic otworu zakresy są inne. Zdarzają się też oznaczenia specjalne. CM to luz do silników elektrycznych (NSK opisuje go dla łożysk kulkowych zwykłych), a w katalogu Schaeffler dla otworów 18–30 mm wynosi 5–12 µm, więc nie jest to to samo co C3.
W katalogu NSK łożyska miniaturowe mają własną skalę MC1–MC6. SKF może zawęzić zakres luzu literą H lub L albo przesunąć go literą P (np. C2H).
Klatka, pierścień osadczy, smar i inne sufiksy
Klatka trzyma kulki w równych odstępach. W zwykłych łożyskach 62xx jest to klatka z blachy stalowej i zwykle nie ma o niej żadnej informacji w oznaczeniu. Gdy klatka jest inna, producent dopisuje sufiks.
| Rodzaj klatki | Przykładowe sufiksy |
|---|---|
| Blacha stalowa (standard) | brak sufiksu (SKF, FAG), W (NSK) |
| Mosiądz toczony | M, MA, MB (SKF), M (NSK) |
| Tworzywo sztuczne (poliamid) | TN9 (SKF), TVH (FAG), T (NSK) |
| PEEK | TNH (SKF) |
Inne sufiksy, które możesz spotkać:
- N i NR to rowek w pierścieniu zewnętrznym na pierścień osadczy (N) albo rowek razem z pierścieniem (NR), np. 6205-2ZNR.
- Przyrostki smaru (u SKF m.in. GJN, HT, LT, WT) opisują rodzaj smaru fabrycznego. Standardowy smar SKF nie ma sufiksu.
- S0, S1 to stabilizacja cieplna pierścieni do pracy w temperaturach do 150 °C i 200 °C (SKF).
- HC5 oznacza kulki ceramiczne z azotku krzemu (łożysko hybrydowe), a prefiks W przed oznaczeniem SKF stal nierdzewną.
Klasy dokładności: Normal, P6, P5
Klasa dokładności opisuje tolerancje wymiarów i bicia łożyska według normy ISO 492. Dla łożysk kulkowych zwykłych są to klasy Normal, 6, 5, 4 i 2. Klasa Normal (P0) nie jest zwykle oznaczana na łożysku i według NSK wystarcza w większości zastosowań ogólnych.
| Klasa ISO 492 | Zapis na łożysku | Przybliżony odpowiednik ABEC |
|---|---|---|
| Normal | brak (czasem P0) | ABEC 1 |
| 6 | P6 | ABEC 3 |
| 5 | P5 | ABEC 5 |
| 4 | P4 | ABEC 7 |
| 2 | P2 | ABEC 9 |
Klasę czasem łączy się z luzem w jednym symbolu: u SKF P62 to P6 z luzem C2, a P63 to P6 z luzem C3. Pamiętaj, że niektórzy producenci dostarczają klasę wyższą niż Normal bez dodatkowego oznaczenia. W katalogu Schaeffler łożyska FAG generacji C mają standardowo tolerancje klasy 6 wg ISO 492.
Ten sam rozmiar, różne zapisy producentów
Poniżej jedno łożysko (6205, uszczelnienie stykowe z obu stron, luz C3) w zapisach różnych marek:
| Marka | Zapis |
|---|---|
| Zapis ogólny (hurtownie) | 6205-2RS C3 |
| SKF | 6205-2RSH/C3 (również 2RS1) |
| FAG (generacja C) | 6205-C-2HRS-C3 (pierwsze C to generacja C, drugie to luz) |
| NSK | 6205DDUC3 |
| NTN | 6205LLUC3 |
Wyszukiwarka sklepu przyjmuje oznaczenia w różnych zapisach, a strona grupy 6205 2RS zbiera warianty i odpowiedniki tego rozmiaru. Wszystkie wersje tego łożyska znajdziesz też w zestawieniu łożyska 6205.
Nie możesz odczytać oznaczenia?
Oznaczenie bywa zatarte, zamalowane albo ukryte pod osłoną. Wtedy postępuj tak:
- Oczyść pierścienie i oświetl je z boku. Oznaczenie znajduje się zwykle na powierzchni czołowej jednego z pierścieni.
- Zmierz średnicę otworu d, średnicę zewnętrzną D i szerokość B (instrukcja pomiaru).
- Sprawdź wymiary w tabeli, np. 25 × 52 × 15 mm. Same wymiary nie wskazują jednak typu: ten rozmiar mają m.in. 6205, 7205, 1205 i NU205.
- Zobacz, czy zamknięcie jest metalowe (osłona 2Z) czy gumowe (uszczelnienie 2RS).
Jeśli nadal nie masz pewności, wyślij nam wymiary i zdjęcie łożyska na adres qarybiznes@gmail.com albo zadzwoń: 533 886 972.
Sprawdź łożysko 6205 2RS w sklepie
Najczęstsze pytania
Co oznacza 2RS w łożysku?
2RS to potoczny zapis gumowych uszczelnień stykowych z obu stron łożyska (samo RS to uszczelnienie z jednej strony). U SKF ten sam rodzaj ma zapis 2RS1 lub 2RSH, u NSK DDU, a u NTN LLU.
Co oznacza C3 w oznaczeniu łożyska?
C3 to luz promieniowy większy od normalnego. Dla łożyska o otworze 24–30 mm, np. 6205, wynosi 13–28 µm, a luz normalny CN 5–20 µm.
Czy 2Z i ZZ to to samo?
Tak, oba zapisy oznaczają osłony blaszane po obu stronach łożyska. Zapis 2Z stosują m.in. SKF i FAG, a ZZ m.in. NSK i NTN.
Jak z oznaczenia 6204 odczytać średnicę otworu?
Kod otworu to 04, a od kodu 04 w górę mnoży się go przez 5, więc otwór ma 20 mm. Łożysko 6204 ma wymiary 20 × 47 × 14 mm.
Czy 6805 to to samo co 61805?
Tak, to ten sam rozmiar 25 × 37 × 7 mm. Zapis 6805 stosują m.in. NSK i NTN, a 61805 to zapis z numerem serii 618, używany m.in. przez SKF.
Podsumowanie
- Oznaczenie składa się z części podstawowej (typ, seria, kod otworu) i sufiksów (uszczelnienie, luz, klatka, dokładność).
- Kod otworu: 00, 01, 02, 03 to 10, 12, 15, 17 mm; od 04 w górę kod razy 5; zapisy /22, /28, /32 podają średnicę wprost.
- Seria zmienia średnicę zewnętrzną i szerokość przy tym samym otworze, więc 6005 i 6205 nie są wymienne.
- Uszczelnienia mają u różnych producentów różne nazwy: 2RS1, 2RSH, DDU i LLU to ten sam rodzaj, a 2Z i ZZ to osłony blaszane.
- Luz CN jest domyślny, C3 jest większy, a przy zamianie dobieraj go do oryginału.
- Przy zatartym oznaczeniu zmierz d, D i B, ale pamiętaj, że sam wymiar nie wskazuje typu łożyska.
Źródła
- SKF, Designation system: deep groove ball bearings (przyrostki uszczelnień, klatek, luzu i dokładności).
- SKF Evolution, New sealing solutions for deep groove ball bearings (uszczelnienia RSH i RSL, zakres ich stosowania).
- SKF, SKF Explorer deep groove ball bearings with RSL and RSH seals, publikacja 6270 EN (RSL i RSH w miejsce RZ i RS1, porównanie uszczelnień).
- NSK Europe, Technical Insight TI/E/0111: Bearing dimensions and designations (budowa oznaczenia, kod otworu, symbole serii).
- NSK Europe, Technical Insight TI/E/0112: Bearing tolerances (klasy dokładności, ABEC).
- NTN, Ball Bearings: Shield and Seal Types, CAT.No. 3015-5/E (ZZ, LLB, LLU, LLH; wymiary łożysk).
- Schaeffler, TPI 165: Deep Groove Ball Bearings FAG Generation C (2Z, 2HRS, 2BRS, luz wg ISO 5753-1, klasa tolerancji).
- Wymiary łożysk: zgodne z ISO 15 (wg Schaeffler TPI 165), sprawdzone w tabelach katalogu NTN i w tabelach wymiarów Łożyskowni.