Oznaczenia pasków klinowych: profile i długości Li, Ld, La

Oznaczenia pasków klinowych składają się z profilu, długości i czasem oznaczenia, o którą długość chodzi: Li, Ld, Lw, Lp albo La. Ten sam pasek można zapisać na kilka sposobów, a ten sam zapis w różnych cennikach bywa czytany inaczej, bo producenci i sprzedawcy opierają się na różnych długościach. Poniżej wyjaśniamy, jak czytać zapis, jakie są profile klasyczne i wąskie oraz jak przeliczać trzy długości. Na końcu rozszyfrowujemy osiem typowych zapisów handlowych i opisujemy pułapki, które kończą się zamówieniem paska o niewłaściwym rozmiarze.

Oznaczenia pasków klinowych: gramatyka zapisu

Pełny zapis składa się z trzech elementów: profilu, długości i symbolu długości. W zapisie SPZ 1250 Lw profil to SPZ, długość to 1250 mm, a Lw mówi, że chodzi o długość normatywną. Dodatkowo spotkasz markę, linię produktową (na przykład Conti-V lub SK) i dopiski o wykonaniu, takie jak ząbkowany lub antystatyczny.

Profil określa przekrój paska: szerokość górną i wysokość. Dwie rodziny zapisu długości działają równolegle. Zapis metryczny podaje milimetry (13x1250, SPZ 1250), a zapis calowy numer rozmiaru: A49 lub B80 to długość wewnętrzna w calach, zaokrąglona do rozmiaru z tabeli producenta.

Symbole długości:

• Li: długość wewnętrzna, mierzona po wewnętrznej powierzchni paska.
• Ld (Lw, Lp): długość normatywna, nazywana też podziałową lub roboczą. Lw i Lp to w praktyce ten sam symbol co Ld.
• La: długość zewnętrzna, mierzona po górnej powierzchni paska.

Optibelt zaznacza w swoim podręczniku technicznym, że dawną długość wewnętrzną Li zastąpiła w normie ISO 4184 długość normatywna Ld, a współczynniki przeliczeniowe podaje w osobnej tabeli. W praktyce Li dalej funkcjonuje w ofertach pasków klasycznych.

Profile klasyczne i wąskie

Paski klasyczne według DIN 2215 i ISO 4184 mają oznaczenia Z, A, B, C, D, E. Paski wąskie według DIN 7753-1 i ISO 4184 to SPZ, SPA, SPB i SPC. Wersje ząbkowane (z nacinaną stroną wewnętrzną) dopisują literę X: ZX, AX, BX, CX dla klasycznych i XPZ, XPA, XPB, XPC dla wąskich.

Wymiary pochodzą z katalogów Optibelt i ContiTech. Profile D (32 mm) i E (40 mm) występują w ciężkich napędach, a producenci podają ich wysokość inaczej (ISO 20 i 25 mm, ContiTech 19 i 24 mm). Rzadkie profile nie-ISO, na przykład 5, 8, 20 i 25, mają własne oznaczenia liczbowe.

Najważniejsza lekcja z rysunku: pasek wąski jest wyższy od klasycznego o podobnej szerokości. A (13 x 8 mm) i SPA (12,7 x 10 mm) wyglądają podobnie z góry, ale siedzą w rowku inaczej i nie są zamienne.

Trzy długości: Li, Ld i La

Pasek klinowy jest pętlą o przekroju trapezu, więc każda jego warstwa ma inny obwód. Najkrótsza jest powierzchnia wewnętrzna (Li), najdłuższa górna (La), a pośrodku przebiega warstwa obojętna, do której odnosi się długość normatywna Ld. Ta warstwa nie jest ani rozciągana, ani ściskana, gdy pasek zgina się na kole.

Różnica La minus Li wynika z geometrii: obwód zewnętrzny jest dłuższy o 2π razy wysokość paska. Dla A (8 mm) daje to około 50 mm, dla B (11 mm) około 69 mm, a dla SPB (13 mm) około 82 mm. To dokładnie wartości z tabel producentów, więc przy znanej wysokości profilu możesz sprawdzić, czy tabela jest sensowna.

Przeliczenia Li, Ld i La

Tabela zestawia różnice długości według Optibelt (konwencja ISO) i według katalogu ContiTech wydawanego przez TYMA. Żeby przejść od jednej długości do drugiej, dodaj odpowiednią różnicę do Li. Na przykład dla paska A o Li 1250 mm długość normatywna Ld to 1250 + 30 = 1280 mm, a zewnętrzna La to 1250 + 50 = 1300 mm.

Wszystkie różnice podano w milimetrach. Dla profili Z, A, SPB i SPC oba źródła zgadzają się co najwyżej co do 1 mm. Wyraźnie rozchodzą się: B (Ld o 5 mm), D (La o 7 mm), E (Ld o 13 mm, La o 6 mm), XPA (Ld o 5 mm, La o 6 mm) i XPC (Ld o 11 mm, La o 12 mm).

Dla pasków wąskich wygodniej liczyć od Ld, bo to długość normatywna. Przykład: SPZ 1250 Ld ma według tabeli Optibelt Li 1212 mm i La 1263 mm. Według ContiTech Li i Ld różnią się o te same 38 mm, a La jest o 1 mm mniejsze (1262 mm).

Według Optibelt tabela różnic jest w tej samej konwencji dla pasków ząbkowanych klasycznych: ZX liczy się jak Z, AX jak A, BX jak B i CX jak C.

Numery pasków klasycznych w calach

Zapis A49, B80 lub Z 23 to numer rozmiaru, a nie milimetry. Liczba oznacza długość wewnętrzną Li w calach, zaokrągloną do pozycji z tabeli producenta. Pasek A49 ma 49 cali, czyli 1244,6 mm, a tabela Optibelt podaje dla niego Li 1250 mm, Ld 1280 mm. Pasek B80 to 2032 mm.

Pułapka numerów polega na tym, że nie wszyscy producenci zaokrąglają je tak samo. W bazie Łożyskowni zebraliśmy 63 kody klasyczne, dla których katalog ContiTech podaje inną długość niż tabele Optibelt i TransLink. Trzy przykłady:

• B 30: Li 750 mm (Optibelt, TransLink) kontra 762 mm (ContiTech).
• A 24: Li 610 mm kontra 600 mm.
• Z 23: Li 575 mm kontra 584 mm.

Dlatego numer calowy traktuj jako orientacyjny, a pewny jest numer z podaną długością w milimetrach, na przykład 13x600 Li. Przy B 80 zgadza się Li 2032 mm w każdej tabeli, ale Ld wynosi 2072 mm według Optibelt, a według katalogu ContiTech 2077 mm (Li plus 45).

Paski amerykańskie 3V, 5V, 8V i samochodowe AVX

Paski wąskie według norm RMA i MPTA (3V, 5V, 8V i wersje ząbkowane 3VX, 5VX) oznacza się długością zewnętrzną La, wyrażoną w dziesiątych częściach cala. Zapis 5V1000 to 100 cali, czyli 2540 mm. Zapis 3V475 to 47,5 cala, czyli około 1206 mm.

Obok zapisu calowego spotkasz metryczny: 9N dla 3V, 15N dla 5V i 25N dla 8V, po których następuje długość w milimetrach. Odpowiada mu zapis 15N2540 dla 5V1000. Zaokrąglenie bywa różne: według Optibelt 3V475 to 9N1206, a według ContiTech 9N1202.

Paski samochodowe AV i AVX także oznacza się La. Producenci podają ich przekroje różnie: ContiTech opisuje AVX10 jako 10 x 6 mm, a sklepy często jako 10 x 8 mm, więc przed zakupem porównaj wymiar z paskiem, który zdejmujesz.

Optibelt publikuje tabelę rozmiarów zamiennych SPZ i 3V oraz SPB i 5V, na przykład SPB 1900 i 5V750. To nie są jednak te same paski: norma, rowek i długość zewnętrzna różnią się. W jednym komplecie nie mieszaj pasków z różnych norm.

Rozszyfrowanie zapisów handlowych

Tabela pokazuje, jak czytać osiem zapisów, na które trafisz w cennikach i ofertach. Długości wyliczono z różnic z tabeli Optibelt, a gdzie ContiTech podaje inną wartość, zaznaczyliśmy to w uwagach.

Uwagi do tabeli:

• XPZ 1000: przy wąskich profilach liczba bez symbolu to zwykle Ld. Dla SPZ 1000 Optibelt podaje Li 962 mm.
• 13x1250: tradycyjnie Li, ale część sprzedawców podaje w tym zapisie Ld. Wtedy chodzi o rozmiar A48 (Li 1220 mm), więc pomyłka to 30 mm.
• 5V 1000 i 3V475: Li policzono z różnicy Optibelt (71 i 42 mm). Według ContiTech różnice wynoszą 82 i 50 mm, więc Li wynosi 2458 mm i 1156 mm. Paski amerykańskie nie mają długości Ld w oznaczeniu, więc w tabeli jest brak.

Pułapki przy zamawianiu paska

Pułapki zbierają się w kilka grup i każda kończy się paskiem, który nie pasuje albo pracuje krótko.

Ten sam zapis, dwie długości

Zapis A 1250 bez symbolu długości może oznaczać Ld 1250 (rozmiar A48, Li 1220 mm) albo Li 1250 (rozmiar A49, Ld 1280 mm). W polskich cennikach zapis literowy z czterema cyframi zwykle opisuje Ld, a zapis 13x1250 Li. Dopisek Li, Ld lub Lw w zamówieniu usuwa dwuznaczność.

Klasyczny A to nie wąski SPA

A (13 x 8 mm) i SPA (12,7 x 10 mm) mają podobną szerokość, ale inną wysokość, inne długości i inny rowek. Podobnie Z i SPZ, B i SPB. Dobór ma się opierać na profilu odczytanym z napisu na starym pasku albo zmierzonym przekroju, a nie na samej szerokości.

Ząbkowany nie jest zamienny z gładkim w komplecie

Pasek XPZ ma wymiary SPZ, ale konstrukcję z ząbkowanym spodem i inną nośnością. Do tych samych kół można go zwykle założyć zamiast SPZ, jednak w jednym komplecie wielopaskowym nie mieszaj ząbkowanych z gładkimi. Zasada dotyczy też par ZX i Z, AX i A.

Oznaczenie szerokości zaokrąglone

Sprzedawcy zapisują szerokość nominalną 10, 13 i 17 mm dla SPZ, SPA i SPB, a rzeczywiste szerokości górne wynoszą 9,7, 12,7 i 16,3 mm. Suwmiarka pokaże więc mniej niż liczba w nazwie. Do odróżnienia profili sprawdź szerokość i wysokość razem: A ma 13 x 8 mm, SPA 12,7 x 10 mm, B 17 x 11 mm, a SPB 16,3 x 13 mm.

3V a SPZ i 5V a SPB

Paski 3V i SPZ mają zbliżone wymiary przekroju (9,7 x 8 mm według ContiTech), podobnie 5V i SPB (16,3 x 13 mm). Mimo to należą do dwóch norm, mają różne oznaczenie długości, a według Optibelt także inny rowek. Nie mieszaj ich w jednym komplecie i sprawdź koło przed zamianą.

Paski w komplecie

Napędy wielopaskowe pracują na kompletach pasków o jednakowej długości, a katalog TYMA wspomina o stałej tolerancji długości pasków w sadzie. Wymiana całego kompletu jest więc zwykle zalecana, nawet gdy uszkodzony jest jeden pasek.

Procedurę doboru nowego paska krok po kroku opisuje poradnik o doborze paska klinowego. Przy okazji wymiany paska sprawdź też łożyska wałów i kół napinających: zużyte łożysko powoduje bicie koła, a to obciąża pasek. Na wałach napędów pasowych spotkasz łożyska kulkowe, na przykład 6205 2RS lub 6305 2RS, a pozostałe warianty rozmiaru pokazuje strona łożysk 6205.

Zasady czytania skróconych zapisów łożysk opisuje poradnik o oznaczeniach łożysk, a sposób pomiaru części z napisem lub bez poradnik o mierzeniu łożysk. O ogólnych zasadach doboru odpowiedników mówi poradnik o zamiennikach łożysk.

Podsumowanie

• Ten sam pasek klinowy ma trzy długości: wewnętrzną Li, normatywną Ld (Lw, Lp) i zewnętrzną La, a La minus Li to około 2π razy wysokość paska.
• Paski klasyczne (Z, A, B, C) opisuje tradycyjnie Li, wąskie (SPZ, SPA, SPB, SPC i ząbkowane XP) Ld, a amerykańskie 3V, 5V i 8V długość La w dziesiątych częściach cala.
• Różnice Ld minus Li i La minus Li zależą od profilu i producenta, więc przeliczaj je według tabeli producenta paska, a nie z pamięci.
• Numery calowe A49 i B80 nie są jednakowo zaokrąglane przez wszystkich producentów, dlatego pewniejszy jest zapis z długością w milimetrach i symbolem Li lub Ld.
• A i SPA, Z i SPZ, B i SPB mają podobną szerokość, ale inną wysokość i nie są zamienne, a ząbkowanych i gładkich pasków nie mieszaj w jednym komplecie.

Najczęstsze pytania

Czym się różni Li od Ld i La?

Li to długość po wewnętrznej powierzchni paska, La po górnej, a Ld na warstwie obojętnej pośrodku. Li jest najkrótsza, a La najdłuższa. Różnice zależą od wysokości profilu i podano je w tabeli przeliczeń.

Czy Lw i Lp to to samo co Ld?

W praktyce tak. Lw (długość robocza) i Lp (długość podziałowa) to dawne lub regionalne symbole tej samej długości normatywnej, którą ISO 4184 nazywa Ld.

Co oznacza A49 lub B80?

To numer rozmiaru paska klasycznego: długość wewnętrzna w calach, zaokrąglona do rozmiaru z tabeli. A49 ma Li 1250 mm, a B80 Li 2032 mm. Producenci zaokrąglają numery różnie, więc przy dwuznaczności podaj długość w milimetrach.

Czy pasek SPA zastąpi pasek A?

Nie. Profile różnią się wysokością (10 i 8 mm) i rowkiem w kole. Do kół pod pasek A kupuj pasek A, a do kół pod pasek SPA pasek SPA, chyba że producent napędu podaje inaczej.

Czy 13x1250 to Li czy Ld?

Tradycyjnie Li, czyli pasek A49. Część cenników podaje w tym zapisie Ld, co daje rozmiar A48 (Li 1220 mm). Dopisek Li lub Ld w zamówieniu usuwa wątpliwość.

Jak policzyć Ld z Li?

Dodaj do Li różnicę dla danego profilu z tabeli przeliczeń. Dla paska B o Li 2032 mm Ld to według Optibelt 2072 mm (2032 + 40), a według katalogu ContiTech 2077 mm (2032 + 45).

Czy pasek 5V1000 to to samo co 15N2540?

Tak, to dwa zapisy tej samej długości zewnętrznej: 100 cali to 2540 mm. Zaokrąglenie metryczne bywa jednak różne u różnych producentów (przykład 9N1206 i 9N1202 dla 3V475).

Źródła

• Optibelt, Technical Manual V-belt drives, części o profilach DIN 2215 i ISO 4184 oraz o tolerancjach długości i współczynnikach przeliczeniowych (kopia dystrybutora).
• ContiTech i TYMA, katalog pasów klinowych, przeliczenia długości Li, Ld i La, zapis 3V, 5V i 8V.
• TYMA CZ, Klínové řemeny SPZ, SPA, SPB, SPC CONTI V, wymiary profili, zapis Ld i długość w dziesiątych częściach cala dla pasków RMA i MPTA.
• TransLink Power Transmission, katalog pasów klinowych V-belts, tabele długości klasycznych i wąskich.
• Normy: ISO 4184 (paski klinowe, wymiary), DIN 7753-1 (paski wąskie), DIN 2215 (paski klasyczne), RMA i MPTA IP-22 (paski amerykańskie).

Dane sprawdzono 5.10.2026. Przed zakupem potwierdź długość i profil w karcie konkretnego paska.